ادویه ها و خواص آنها (2) - آکابانو

اکا ایران : در این مطلب انواع ادویه و بعضا خواص آنها را برایتان نوشته ایم. در دستورهای غذایی نام این ادویه ها را زیاد می بینیم و بد نیست در مورد آنها و خواصشان هم اطلاعاتی داشته باشیم.

سُماق

*. سُماق، درختچه ایست کوهستانی که میوه های خوشه ای دارد و میوه آن پس از کوبیده شدن به عنوان چاشنی، همراه با غذاهایی همچون کباب استفاده می شود.

ادویه ترشی,ادویه کاری,ادویه جات

ادویه کاری

*. درختچه سماق در شمیران، تفرش، خراسان، قم، محلات، شیراز، رودبار، تبریز، و باغات اقلید و بعضی از کشورهای خاورمیانه می روید. سماق برای دندان درد مفید است و اشتها را تحریک می کند. لثه را تقویت و از خونریزی معده جلوگیری می کند. به دلیل داشتن تانن فراوان قابض و پاک کننده معده است.

*. خوردن سماق تازه ایجاد مسمومیت می کند. همچنین سماق برای بیماران دیابتی بسیار مفید است. در یونان باستان از چوب سماق به جهت رنگ آمیزی پارچه های پشمی استفاده می شده است و در کشور ایتالیا از این گیاه برای رنگ دادن به چرم نیز استفاده شده است.

جوز هندی

*. جوز هندی یا جوز بویا نوعی ادویه است. جوز هندی تخم سخت و خوشبوی درخت جوز بویا است که آرد می کنند و مصرف آن به عنوان ادویه صورت خشک شده در مناطق گرمسیری رواج بسیاری دارد. آنچه جوز هندی را به یکی از طعم دهنده ها و ادویه های پرمصرف در غذا- به خصوص در مناطق گرمسیری- تبدیل کرده است، عطر و بوی تند و مطبوع آن است.

*. هر دانه را از خارج، پوسته سختی به رنگ قهوه ای متمایل به خاکستری در برمی گیرد و شیارهای عمیقی دارد که با جدا کردن این پوسته، دانه آن ظاهر می شود. دانه، سطحی چین خورده دارد و رنگ آن متمایل به خاکستری است. به طور کلی، جوز هندی در طولی حدود 5.2 سانتی متر و قطری حدود 5.1 سانتی متر شکلی شبیه به تخم مرغ دارد.

ادویه ترشی,ادویه کاری,ادویه جات

ادویه جات

کاربرد درمانی

*. جوز هندی برای درمان و تسکین بسیاری از دردها مفید شناخته شده است. در طب سنتی، دانه و روغن جوز هندی را برای درمان بیماری های مربوط به اعصاب و سیستم گوارش تجویز می کنند. از روغن جوز هندی مانند روغن دانه میخک برای کاهش موقتی دردهای دندان نیز می توان استفاده کرد؛ کافی است چوب پنبه ای را به مقداری روغن جوز هندی آغشته کرده و روی دندان دردناک قرار دهید.

*. در کشور فرانسه- علاوه بر مصرف آن به عنوان ادویه- مخلوط جوز هندی و عسل را برای درمان ناراحتی های گوارشی و تنفسی مورد استفاده قرار می دهند.

*. التهابات و دردهای مفصلی و رماتیسمی با مصرف خوراکی جوز هندی و همچنین ماساژ موضع با روغن آن تسکین می یابد.

*. جوز هندی به حفظ سلامت دستگاه ایمنی بدن کمک می کند. برای کاهش علائم آلرژی نیز می توانید جوز هندی بخورید. به رغم خواص باارزش جوز هندی، مصرف زیاد آن سبب ایجاد مشکل در بخش کنترل احساسات در مغز شده و پس از مصرف بیش از حد، احساس نشاط به همراه سستی و رخوت در انسان پدید می آورد که شبیه نوعی مسمومیت است.

خَردَل

*. خَردَل، نوعی ادویه است که از دانه های گیاه خردل بدست می آید. برای تهیه این چاشنی دانه های خردل را با آب، نمک، آبلیمو و یا سایر مایعات و در مواردی ادویه جات و چاشنی های دیگر مخلوط می شوند تا خمیر یا سس خردل بوجود آید. رنگ این سس از زرد روشن تا قهوه ای تیره متغیر است. خردل اغلب دارای طعمی تند است.

*. در خردل انگلیسی از سرکه استفاده نمی شود، درحالیکه در خردل فرانسوی از سرکه استفاده می شود و ملایم تر است. خردل های خانگی به مراتب تندتر و معطرتر هستند. خردل در برخی موارد می تواند سبب آلرژی شود. خردل یکی از افزودنی های محبوب است که با ساندویچ، همبرگر و هات داگ مصرف می شود.

ادویه ترشی,ادویه کاری,ادویه جات

خواص ادویه سُماق

*. خردل دارای انواع متنوعی مانند خردل زرد، خردل آبجوی آمریکایی، خردل دیژون، خردل شیرین، خردل عسلی، خردل میوه ای، خردل تند، خردل ایرلندی، خردل استرالیایی و خردل روسی و بسیاری دیگر است.

*. به علت خاصیت ضدباکتری خردل لازم نیست در یخچال نگهداری شود زیرا باکتری های مضر در آن رشد نخواهند کرد. البته اگر در یخچال نگهداری نشود تندی خود را سریع تر از دست می دهد و بهتر است در جای بسته، تاریک و خنک نگهداری شود.

*. اگر خردل برای مدت زیادی خارج از یخچال بماند ممکن است طعم تلخ تری بگیرد. خردل حاوی مقادیر زیادی سلنیوم و امگا۳ است. دانه های خردل، کاهش دفعات حملات میگرنی است، به این منظور باید پوست سر خود را با روغن خردل ماساژ دهید؛ این کار کیفیت مو هایتان را نیز به طور قابل توجه بهبود بخشیده و از ریزش مو جلوگیری می کند. فرآورده های خردل و روغن خردل به طور موثر برای قرن ها به منظور کاهش فشار خون بالا و جلوگیری از تصلب شرایین مورد استفاده قرار گرفته اند.

*. آنها همچنین به بهبود ایمنی بدن کمک کرده و به مبارزه با بی خوابی کمک می کنند. دانه های خردل در درمان مسائلی مانند اضطراب، اختلالات روانی، اثرات تنش و افسردگی، برونشیت، اختلالات جنسی، نشانه های یائسگی و بسیاری مشکلات دیگر مفید هستند.

*. کشورهای آمریکا، انگلستان، صربستان، آلمان، فرانسه، کرواسی، اتریش، بلژیک، کلمبیا، فنلاند، ایتالیا، هلند، لهستان، اسلواکی، سوئیس و ترکیه از تولیدکنندگان مهم خردل هستند.

فلفل سفید

*. فلفل سفید (و سیاه) درختچه ای بالا رونده ای است که به حالت خودرو و وحشی در مناطق مختلف هند می روید. گل های آن سفید و به صورت سنبله و میوه آن گرد و کوچکتر از نخود، ابتدا به رنگ سبز و پس از رسیدن به رنگ قرمز تیره در می آید و به شکل خوشه ای از ساقه آویزان می شود.

*. برای به دست آوردن فلفل سفید، دانه ها هنگام برداشت باید کاملا رسیده و به رنگ کبود متمایل به قرمز تیره باشند. دانه ها را در آب قرار می دهند تا خیس بخورند. سپس تنها مغز دانه ها باقی می مانند که در جریان خشک شدن رنگ سفید متمایل به زرد پیدا می کنند.

ادویه ترشی,ادویه کاری,ادویه جات

ادویه ترشی

خواص دارویی

*. فلفل سفید از گیاهان دارویی بسیار قدیم جهان و دارای طبع گرم و خشک است.

*. رقیق کنندهٔ خون، ضدبلغم، ضدنفخ و ضدسرفه است.

*. از فلفل سفید برای تسکین درد دندان، قطره قطره آمدن ادرار، تقویت کبد، تنگی نفس، تقویت حافظه، مسمومیت و تقویت معده نیز استفاده می کنند.

مضرات

*. استعمال خارجی فلفل سفید در زنان باردار موجب سقط جنین می گردد.

*. افراد مبتلا به بواسیر، زخم معده، گلودرد و خارش های جلدی مجاز به مصرف فلفل سفید نیستند.

*. زیاده روی و مصرف بی رویه فلفل سفید موجب سردرد، خارش پوستی می شود.

شیرین بیان

*. شیرین بیان، که به فارسی مهَک گفته می شود، گیاهی خودرو از تیرهٔ سبزی آساها، بومی جنوب اروپا، شمال آفریقا و نواحی معتدل آسیا ست. در اکثر نقاط ایران خصوصاً در شهرستان اقلید و نواحی شرقی و شمال شرقی و همچنین آذربایجان به فراوانی می روید.

*. برگهای آن مرکب است و از ۴ تا ۷ زوج برگ به اضافهٔ یک برگچهٔ انتهایی تشکیل یافته است که به سبب ترشح شیره، چسبنده اند. گلهایش مایل به آبی و میوه اش شامل ۵ تا ۶ دانهٔ مایل به قهوه ای است. ریشه و ساقهٔ زیرزمینی آن مصرف دارویی دارد. ریشه ها و ریزومهای این گیاه دارای پوستی قهوه ای رنگ یا سیاه و مغز زردرنگ است.

*. شیرین بیان از زمرهٔ گیاهان بنشنی و بومی جنوب اروپا و قسمتهایی از آسیاست. این گیاه از رستنیهای علفی چندساله است. ارتفاع این گیاه تا یک متر و در نواحی معتدل تا دو متر می رسد. طول برگهای باریک آن از ۷ تا ۱۵ سانتی متر است و شامل ۹ تا ۱۷ برگچه است. برگچه ها بیضوی بوده، کناره آنها صاف است. گلهای این گیاه به رنگهای ارغوانی، زرد یا بنفش یا آبی مایل به سفید است و به صورت مجتمع در انتهای ساقه های گل دهنده مشاهده می شود. زمان ظهور گلها اوایل تابستان است. میوهٔ این گیاه، غلافی و مستطیل شکل به طول ۲ تا ۳ سانتیمتر است و معمولاً هر میوه دارای ۳ تا ۶ عدد دانهٔ لوبیاشکل است.

*. عصاره شیرین بیان تقریباً حاوی ۱۰۰ کالری در هر اونس (۳۵/۲۸ گرم) است. با جوشاندن ریشهٔ گیاه و تبخیر بخش عمدهٔ آب آن، ماده ای سیاه رنگ (مایل به قهوه ای) به دست می آید. این ماده به دو صورت جامد (عصاره) و شیره (رب سوس) عرضه می شود.

*. کاربرد اصلی این ماده، (در کشورهای غربی) شیرین کردن فراورده های غذایی است؛ چون پنجاه برابر از قند (Sucrose) شیرین تر است و علاوه بر این، خواص دارویی دارد. ریشه خشکیده شیرین بیان را می توان به عنوان چاشنی جوید.

*. طعم عصارهٔ شیرین بیان در انواع گسترده ای از تنقلات شیرین (همچون آب نبات) یافت می شود.

*. در آشپزی چینی شیرین بیان همچون چاشنی در پخت غذاهای مطبوع استفاده می شود و اغلب برای خوش طعم کردن سوپ ها و غذاهایی که در سوس سویا جوشانده می شود، به کار می رود.

*. شیرین بیان در سوریه نیز بسیار خواهان دارد و به صورت نوشیدنی در بازار عرضه می شود. این ماده همچنین عنصر اصلی نوشابه غیرالکلی بسیار معروف مصری موسوم به عرق سوس است.

ادویه ترشی,ادویه کاری,ادویه جات

خواص ادویه سُماق

کاربرد دارویی

*. اسید گلیسریزیک و گلیسیریزین (ترکیب موجود در ریشه های گیاه) برای درمان زخم های گوارشی مفید است. ریشه های این گیاه حاوی کومارین، فلاون، روغنهای فرار و استرول گیاهی نیز هست.

*. پودر ریشهٔ شیرین بیان (ریشهٔ خشک ساییدهٔ گیاه) خلط آوری مؤثر است و از زمانهای باستان به این منظور مورد استفاده بوده است.

*. ترکیبات موجود در ریشهٔ گیاه شیرین بیان در مقابله با پوسیدگی دندان نافع است. ترکیبات موجود در ریشهٔ گیاه خاصیت ضدمیکروبی دارد؛ بنابراین می توان از شیرهٔ این گیاه به عنوان مادهٔ ضدپوسیدگی در محلول های شستشوی دهان و نیز خمیر دندان ها استفاده کرد.

*. در طب سنتی از این گیاه برای درمان اسپاسم عضلات و تورم، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصل استفاده می شود.

*. امروزه نیز عصارهٔ شیرین بیان یکی از اجزاء ترکیبی شربت سرفه به شمار می رود. این ماده به شکل طبیعی اش، در درمان زخمهای دهان و دستگاه گوارشی مفید است. شیرین بیان همچنین مدر (ادرارآور) و ملیّن است و می توان از آن به عنوان عامل ضدویروس موضعی برای زخم و التهاب زونا، چشم، دهان و دستگاه تناسلی به کار برد. مهم ترین خاصیت شیرین بیان، تاثیر بر دستگاه گوارش است. این گیاه درمان کننده ورم و زخم معده و اثنی عشر است و بر روی سرطان معده تأثیر مطلوب دارد. همچنین برای درمان سوءهاضمه و از بین بردن نفخ شکم مفید است.

*. شیرین بیان بر سیستم درون ریز بدن نیز تأثیرگذار است و مصرف آن ممکن است مقدار تستوسترون خونابه را کاهش دهد. با این حال مشخص نیست که آیا بر میزان تستوسترون آزاد نیز مؤثر است یا خیر.

احتیاطات مصرف

*. به نقل از آکابانو : مصرف بی رویهٔ شیرین بیان یا سایر فراورده های آن به سبب تحریک غدد فوق کلیوی و ترشح بیش از اندازهٔ هورمون آلدسترون ممنوع اعلام گردیده است. این حالت سبب عوارضی چون اختلال در فعالیت های متابولیسمی و بالا رفتن فشار خون می گردد. در صورت مصرف بیش از ۲۰ گرم در روز، بروز عوارض نامطلوب بعید نیست. استفادهٔ زیاد از شیرین بیان برای طحال نیز مضر است. مصرف بسیار بالای شیرین بیان ممکن است به بروز حالاتی خطرناک نظیر فشارخون و حتی سکتهٔ قلبی منجر شود.

*. برخی از افراد با مصرف زیاد شیرین بیان دچار درد عضله و عده ای دیگر با کرخت شدن دست و پا مواجه می شوند.

*. مصرف زیاد این ماده سبب افزایش وزن نیز می شود.

*. در صورت بالا بودن فشار خون یا ناراحتی کلیه، قلب یا کبد باید از مصرف شیرین بیان پرهیز کرد.

*. مصرف این گیاه و فراورده های آن برای زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی اند، منع شده است.

*. البته با رعایت میزان معقول مصرف شیرین بیان می توان از بروز این مشکلات جلوگیری کرده، از خواص بسیار مفید آن بهره برد. در صورت لزوم مصرف طولانی مدت شیرین بیان، بهتر است آن را با کتیرا ترکیب کرد.

منبع : برترین ها

گرداوری : آکابانو

لايک انتشار در تلگرام