روزشمار: ۲۳ آذر؛ تولد «محمد تقی بهار» ملک الشعرای ایران - آکابانو

آکابانو: مقاله مرتبط:

  • تمام مقالات روزشمار آکا ایران را مطالعه کنید

laquo;محمدتقی بهارraquo; در ۱۳ ربیع الاول سال ۱۳۰۵ قمری در مشهد متولد شد. بهار در چهارسالگی به مکتب رفت و در شش سالگی فارسی و قرآن را به خوبی می خواند. از هفت سالگی نزد پدر شاهنامه را آموخت و اولین شعر خود را در همین دوره سرود. مقدمات و ادبیات فارسی را نزد پدر خود آموخت و برای تکمیل معلومات عربی و فارسی به محضر laquo;ادیب نیشابوریraquo; رفت.

پدر محمدتقی، laquo;میرزا محمدکاظم صبوریraquo;، ملک الشعرای آستان قدس رضوی در زمان ناصرالدین شاه بود؛ مقامی که پس از درگذشت پدر، به فرمان مظفرالدین شاه، به بهار رسید. خاندان پدری بهار خود را از نسل میرزا احمد کاشانی، قصیده سرای سرشناس عهد فتحعلی شاه می دانند و به همین جهت پدر بهار تخلص صبوری را برگزید. مادرش از یک خانواده گرجی بود که در دوره عباس میرزا به ایران آمده بودند. مادرش نیز مانند پدر اهل سواد و شعر و دانش بود. می گوید که پدرش ترجمه های الکساندر دوما را که تازه منتشر شده بود به خانه می آورد و با صدای بلند برای افراد خانواده می خواند و چون خسته می شد، مادرش خواندن را ادامه می داد.

وقتی ۱۵ ساله شد، اوضاع کشور یعنی مرگ ناصرالدین شاه و روی کار آمدن مظفرالدین شاه چنان بود که پدرش به این نتیجه رسید که با تغییر اوضاع دیگر کسی به شاعران اعتنایی نخواهد کرد و تقریباً او را از شعر گفتن منع کرد و تلاش کرد تا وی را به تجارت وادارد.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

آکابانو: روزشمار: ۲۳ آذر؛ تولد #محمد تقی بهار# ملک الشعرای ایران

اما این تلاش به دو دلیل به نتیجه نرسید، نخست اینکه محمدتقی بهار چندان علاقه ای به تجارت نداشت و دوم اینکه پدرش در سن ۱۸ سالگی او درگذشت و موفق نشد که جلوی شاعر شدن او را بگیرد. پس از مرگ پدر، به دستور مظفرالدین شاه قاجار، لقب ملک الشعرا به پسرش واگذار شد و از آن پس، بهار، ملقب به ملک الشعرا شد. وی تخلص بهار را از laquo;بهار شیروانیraquo; گرفته است که از سخنوران دوره ناصرالدین شاه بوده است.

بهار شش دوره نماینده مجلس شد و سال ها استاد دوره دکتری ادبیات دانشسرای عالی و دانشکده ادبیات بود. به علت پیوستن به مشروطه طلبان و آزادی خواهان چند بار تبعید و زندانی شد که سال های زندان و تبعید از پربهره ترین سال های زندگی ادبی وی بوده است.

از معروف ترین آثار وی دیوان اشعار، سبک شناسی که در سه جلد درباره سبک نوشته های منثور فارسی نوشته شده، تاریخ احزاب سیاسی، تصحیح برخی از متون کهن مانند تاریخ سیستان و مجمل التواریخ و القصص، تاریخ بلعمی را می توان نام برد.

بهار در ۱۳۲۸ روزنامه نوبهار را که ناشر افکار حزب دموکرات بود، منتشر ساخت و به عضویت کمیته ایالتی این حزب درآمد. این روزنامه پس از چندی به دلیل مخالفت با حضور قوای روسیه در ایران و مخاصمه با سیاست آن دولت، به امر کنسول روس تعطیل شد. او بلافاصله روزنامه تازه بهار را تأسیس کرد. این روزنامه در محرم ۱۳۳۰ به امر وثوق الدوله، وزیر خارجه تعطیل و بهار نیز دستگیر و به تهران تبعید شد.

بهار در سال ۱۳۳۲ به نمایندگی مجلس سوم شورای ملی از حوزه انتخابیه درگز انتخاب شد. یک سال بعد دوره سوم نوبهار را در تهران منتشر کرد و در ۱۳۳۴ انجمن ادبی دانشکده و نیز مجله دانشکده را بنیان گذاشت که به اعتقاد او مکتب تازه ای در نظم و نثر پدیدآورد. علاوه بر بهار عده ای از اهل قلم مانند عباس اقبال آشتیانی، غلامرضا رشید یاسمی، سعید نفیسی و تیمورتاش با این مجله همکاری داشتند.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

انتشار نوبهار بارها ممنوع و دوباره آزاد شد. یکی از معروفترین قصیده های بهار، laquo;بث الشکویraquo;، در ۱۳۳۷ به مناسبت توقیف نوبهار سروده شده است. کودتای ۱۲۹۹ بهار را برای سه ماه خانه نشین کرد و در همین مدت، یکی از به یادماندنی ترین قصیده های خود، laquo;هیجان روحraquo;، را سرود.

محمدتقی بهار بار نخست در مشهد بود که ازدواج کرد. از این ازدواج صاحب فرزندی نیز شد. اما عمر همسر و فرزند بسیار کوتاه بود. پس از آمدن بهار به تهران بود که، در سال ۱۲۹۸ خورشیدی، با شاهزاده خانم سودابه صفدری از نوادگان فتحعلیشاه قاجار ازدواج کرد. سودابه صفدری قاجار را پس از ازدواج، بخواست ملک الشعراء، laquo;بهارجونraquo; صدا می کردند. حاصل این ازدواج فرزندانی به نام های هوشنگ ملک، ماه ملک، ملک دخت، پروانه، مهرداد و چهرزاد شد. بهارجون در تابستان ۱۳۵۸، در دهم مرداد ماه، درگذشت.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

چهرزاد کوچکترین فرزند خانواده بهار است.مقبره ملک الشعرا بهار در آرامگاه ظهیرالدوله به همت و کوشش او و مادرش ساخته شد. چهرزاد هم اکنون در تهران زندگی می کند.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

مهم ترین اثر بهار دیوان اشعار اوست که به اعتباری کارنامه عمر او نیز به شمار می رود. این دیوان در زمان حیات او به چاپ نرسید. laquo;جلال متینیraquo; از بهار نقل می کند که می خواسته است سروده های خود را از صافی نقد بگذراند و منتخب دیوان خود را به چاپ برساند و از وزارت فرهنگ خواستار شده بود که دو تن آشنا با شعر و شاعری را برای پاک نویس اشعارش در اختیار او بگذارد، اما این تقاضا اجابت نشد.

برخی معتقدند که بعد از جامی، در انسجام کلام و روانی طبع و جامعیت، شاعری هم پایه بهار نداشته ایم. بهار تحصیلات خود را به شیوه امروزی فرا نگرفته بود، اما با مطالعه عمیق در آثار گذشتگان به مدد حافظه پر بار و سرشار خود، این نقیصه را جبران کرد و در فنون ادبی و تحقیقی به پایه ای از جامعیت رسید که بزرگترین محققان زمان به گفته ها و نوشته های او استناد می کردند. بهار در بدیهه گویی و ارتجال، طبعی فراخ اندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون می آمد.

بهار در تدوین دستور زبان، معروف به دستور laquo;پنج استادraquo; سهم عمده دارد. مقالات ادبی و تحقیقی بهار، در زمان حیات یا پس از مرگ او در جراید و مجلات و نشریات متعدد از جمله نوبهار، مهر، ایران، دانشکده، باختر، ارمغان، تعلیم و تربیت، دانش، جهان نو، یغما، آموزش و پرورش، نگین، گلهای رنگارنگ، پیام نو، نامهٔ فرهنگستان، فردوسی، آینده، آرمان، مهر ایران، ایران نامه و سخن چاپ و منتشر شد. این مقاله ها در مباحث گوناگون زبانی، ادبی، تاریخی، واژه شناسی، دستور، خط، احوال رجال سیاسی و مذهبی، نقد متون و همچنین شامل نقد شعر و مکاتبات است.

از تصنیف ها و ترانه های سروده بهار laquo;بهار دلکشraquo;، laquo;باد صبا بر گل گذر کنraquo;، laquo;ای شهنشهraquo;، laquo;ای شکسته دلraquo;، laquo;ای کبوترraquo;، laquo;گر رقیب آیدraquo;، laquo;ایران هنگام کارraquo;، laquo;ز من نگارمraquo;، laquo;پرده ز رخ برافکنraquo;، laquo;سرود پهلویraquo;، laquo;عروس گلraquo;، laquo;به اصفهان روraquo; و laquo;مرغ سحرraquo; را می توان نام برد.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

در اواخر عمر، بهار به بیماری سل مبتلا شد و این درد به حدی شد که توان کار کردن از وی گرفته شد و در نهایت در سال ۱۳۲۶ برای معالجه به اروپا رفت و در شهر لزن سویس اقامت گزید و پس از چندی استراحت و معالجه، به دلیل مشکلات مالی، در اردیبهشت ۱۳۲۸، به تهران بازگشت.

درسال ۱۳۲۹، بهار که دیگر وجودش ناتوان شده بود و پس از گذراندن یک دوره کسالت ممتد، در ساعت۸ صبح روز یکشنبه ۲اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۰ در حالی که ۶۴ ساله بود ، در خانه مسکونی خود در تهران درگذشت و در شمیران در آرامگاه ظهیرالدوله به خاک سپرده شد. با مرگ او، ایران آخرین شاعر قصیده سرای خود را از دست داد.

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

بهار چند ماه پیش از مرگش، پایان خود را در غزلی چنین آورده بود:

شو بار سفر بند که یاران همه رفتند از ملک ادب حکم گذاران همه رفتند

گوید چه نشینی که سواران همه رفتند آن گرد شتابنده که بر دامن صحراست

,روزشمار,روزشمار ۲۳ آذر,روزشمار ۱۳ دسامبر,[categoriy]

خانه ملک الشعرا بهار

خانه ملک الشعرا بهار مربوط به دوره پهلوی اول است و در تهران، خیابان طالقانی، خیابان ملک الشعرا بهار، کوچه گوهر، پلاک ۴ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ بهمن ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۱۰۸۶۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در همین روز:

  • تقسیم نیروهای مسلح ایران به چهار ارتش در زمان پادشاهی یزدگرد یکم (۴۰۲ میلادی)
  • درگذشت laquo;ابوریحان بیرونیraquo; دانشمند، ریاضیدان، ستاره شناس و تاریخ نگار ایرانی (۱۰۴۸ میلادی)
  • کشته شدن بیش از پنج هزار نفر در اثر سقوط بهمن در کشور laquo;پروraquo; (۱۹۴۱ میلادی)
  • روز ملی laquo;سنت لوسیاraquo;

منبع :

گردآوری توسط کانال و سایت آکابانو

لايک انتشار در تلگرام